TÜRKİYE'DE YAŞAYAN ENDEMİK HAYVAN TÜRLERİ

2010-09-16 11:28:00

Ülkemize özgü bir çok hayvan ırkı bulunmakta ancak bunların pek çoğu gereken ilgiyi görmemektedir. Bu yüzden bazı ırklar gittikçe melezleşmekte ve ırk özelliklerini kaybetmektedir.

KEDİ IRKLARI:

Ankara Kedisi




Ankara’dan köken alan bu kediler yurtdışında angora ismiyle de tanınır. Uzun tüylü kedilerin atası olarak kabul edilirler.
Sahiplerine ve evlerine bağlı olan ankara kedileri zeki meraklı ve cana yakındırlar. İnsanlarla iyi anlaşırlar. Oyun oynamayı ve araştırma yapmayı çok severler.
Tüy rengi beyaz kahverengi ve sarıdır. Gözleri mavi yeşil ve sarıdır. Kafaları orta büyüklükte burunları uzundur. Vücutları uzun ve zariftir. Kulakları uzun dik ve uç kısımları tüylüdür. Tüyleri uzun ve yumuşaktır. Kuyrukları da uzun tüylü ve kabarıktır. Yürürken kuyruklarını yatay şekilde sırt hizasında tutarlar. Bu hareket tipik ırk özellikleridir.

Van Kedisi



Van yöresine özgü bu kediler türkiye’de olduğu kadar dünyada da ilgi görmektedir. Ancak bilinçsizce melezleştirilmeleri sebebiyle son yıllarda nesli tükenme tehlikesi altındadır.
Cana yakınoyuncu ve çok zeki kedilerdir. Başka bir ilginç özelliği de suyu sevmesidir. Suyla oynar. Hatta yüzebilir.
Van kedisi uzun olmayan üçgen şeklinde bir kafa yapısına sahiptir. Elmacık kemikleri de çıkıktır. Boynu kısa ve kalındır. Kulakları geniştir. Burnu ve patileri pembedir. Tüyleri uzun vucüdu iri kemikli ve kaslıdır. Tüy rengi beyazdır. Fakat baş ve kuyrukta sarı lekeler görülür. Van kedisi bir gözünün mavi diğerinin sarı olmasıyla ünlüdür. Fakat her iki gözü de aynı renkte olabilir. Ergin canlı ağırlığı dişide 3 kg erkekte 3.5 kg civarındadır.

KÖPEK IRKLARI:

Akbaş




Akbaş güçlü bir koruma içgüdüsüne sahip olan koruma ve çoban köpeğidir. Sürüyü güdmekten çok korumakta görev alır. Zeki ve sakin yapısından dolayı kolay eğitilebilir. Fakat düşmanının karşısında saldırgansüratli ve çeviktir.
Morfolojik özellikleri:
Tüyleri çift katlıdır.uzun tüylerin yanında kısa ve daha sık olan tüyler bulunur. Renk beyazdır. Kulak ve sırtta krem renk görülebilir. Burun ucu ve dudaklar kahverengi yada siyahtır. Tırnaklar gri kahverengi ya da beyazdır. Gözler kahverengi kuyruk uzun kulaklar üçgen şeklinde sarkıktır. Başı vücuduyla orantılı iri ve basık boyun orta uzunluktadır. Burun ince ve uzun üst kısmı düzdür. Üst dudak sarkıktır. Göğüs geniş kaslı ve derindir. Karın içe çekiktir. Kalça ve bel dar gövde uzundur. Tetikte beklerken kuyruğu kalça üzerinde kıvrılarak daire şeklini alır.
Cidago yüksekliği: Erkeklerde 70-80 cm dişilerde 65-75 cm’dir.
Ergin canlı ağırlık: Erkeklerde 40-60 kg dişilerde 35-45 kg’dır
Ortalama yaşam süresi: 12 yıl
Gelişimini tamamlama yaşı: 15 ay

Kangal




Kangallar dünyada büyük ilgi gören bir ırktır. Bu köpekler için dernekler kurulmuş yarışmalar düzenlenmiştir. Ancak kendi ülkesinde daha az ilgi görmektedir.
Zeki cesur ve çevik olan kangallar aynı zamanda da inatçı olmaları nedeniyle eğitimde zorluk çıkarabilirler. Ancak sahiplerine çok bağlıdırlar. Ve çok iyi koruma köpeğidirler.
Ağız-burun yapısı kısa küt çene kuvvetlidir. Dudakları sarkıktır. Göz kulak ağız etrafı ve burun üstüne kadar siyahtır. Gözler küçük ve kahverengidir. Kulaklar orta büyüklükteüçgen ve sarkıktır. Boyun orta büyüklükte gövde ise kare şeklindedir. Göğüs derin karın içe çekiktir. Bacaklar uzun ön bacakları arkaya göre daha güçlüdür. Vücut rengi bozdur. Ergin canlı ağırlık : Erkeklerde 50-60kg dişilerde 45-55 kg

Türk Tazısı




Yerli av köpekleri Türkiye’de tazı ya da Türk tazısı olarak adlandırılır. Görme yetisiyle avlanan bu ırk gazehound ya da greyhound ailesindendir. Atalarının St. Hurbert tazıları olduğu düşünülmektedir. İpeksi postu saluki’ye(iran tazısı) benzer. Gözlerinin ön planda olmasıyla salukiden ayrılır. İyi bir bakımla salukiden daha büyük olabilir. Benekli tazı bu ırkın temsilcilerindendir. O Türk tazısının klasik örneğidir. Çeşitli tüy renklerine sahiptir.
Türk tazısının coğrafi sınırları yoktur. Yani bölgesel bir ırk değildir. Türkiye’nin herhangi bir kırsal bölümünde bulunabilir. Genellikle sahipsiz kırsal bölgelerde başıboş dolaşırlar ve kontrolsüz ürerler. Bu yüzden birbirlerinden farklı şekil ve renklere sahiptirler. beyaz kahverengi siyah krem sarımtırak kahverengi olabilir. Başıboş dolaşan tazılar diğer sıradan sokak köpekleri gibi görünürler.

Çatal Burun




Çatalburun Tarsus’ta yetiştirilen bir av köpeği ırkıdır. Rengi siyah kahverengi-beyaz yada sadece kahverengidir. Gözler bal rengikahverengi ya da siyah burun ise siyahten rengi kahverengidir.

Kars Köpeği




Kars köpeği Türkiye’nin kuzey doğusuna özgü temel işlevi sürü korumak olan kafkas dağ köpeklerine benzerlikler gösteren güçlü iyi bir vücut konformasyonuna sahip dikkatli gereksiz saldırganlığı olmayan bir guard köpeğidir.
Bu köpeklerin yerleşim alanı Kars Artvin Ardahan Ağrı ve Iğdır ovalarıdır. Bu yöreler aynı zamanda Ermenistan ve Gürcistan’a komşudurlar. Kars köpeğinin bu yörede bulunan yerli köpeklerle Caucasian Ovcharka(kafkas dağ köpeği) ırkının melezlenmesi sonunda ortaya çıktığı varsayılmaktadır.
Genel Görünüm: kars köpekleri güçlü iyi kas yapısına sahip atletik vücut yüksekliği ile uzunluğu simetrik kare görünümlü vücut yapısına sahiptir. Kafaları geniş ve ayı kafasına benzer.
Yükseklik: Ergin erkeklerde 63-71 cm Ergin dişilerde 60-68 cm
Vücut büyüklüğü: Ağırlık iyi kaslı kuvvetli bir görüntü verecek biçimde vücut büyüklüğü ile orantılıdır.
Post: Dış koruma kılları ile alt post tabakasından oluşan çift kat şeklindedir. Genellikle uzun kıllardan oluşur. Başka kıllar uzun boyun bölgesindeki kıllar ise yele görünümündedir. Kuyruk kılları gür ve dağınıktır.
Renk: Bütün renkler ve renk kombinasyonları mevcuttur. Çoğunlukla kahverengi siyah krem gri görülür.
Vücut: Sırt geniş düz ve kaslı. Bel kısa geniş ve hafif kavislidir. Ön ayaklar dik ve kuvvetli arka ayaklar dik ve birbirne paraleldir.
Kuyruk: Bol kıllı uzun ve genellikle ayaklara kadar uzanır. Sakinken ucu kıvrımlı ve aşağıda alarm durumunda sırtta yuvarlak oluşturacak biçimde yüksek tutuşludur.
Hareket: Serbest arka çeyrekten yönlendirilen kısa adımlarla hareket ederler.

AT IRKLARI:

Anadolu tipi

Anadolu at tipleri küçük ve yerden yapılıdırlar. Baş orta büyüklükte alın geniş bel kısa ve kuvvetlidir. Boyun orta uzunlukta göğüs geniş ve derindir.cidago yüksekliği 130-140 cm.
Anadolunun şartlarına çok iyi adapte olduğu için türk çiftçileri tarafından kullanılmaktadırlar.

Uzun yayla tipi



Bu at tipi Sivas’la Malatya illeri arasında bulunan Uzun Yayla’dan köken aldığı için bu ismi almıştır. Uzun yayla atlarının ataları Rusya’dan gelen göçmenlerin beraberinde getirdikleri çerkez atlarıdır. Günümüzde bu atların sayısı oldukça azalmıştır.
Anadolu tipine göre daha yüksek ve daha ağır bir cüsseye sahiptir. Baş iri burun koç görünümündedir. Omuzlarının dik olması nedeniyle yavaş yürürler. Dar göğüslülük ve sarkık karınlılık sıkça görülür.

Çukurova tipi

Çukurova tipi atlar bir taraftan uzunyayla atının diğer taraftan da arap atının genotipini taşırlar. Uzunyayla genotipini taşıyanların başı büyük ve burnu koç görünümündedir. Cidago yüksekliği 140 cm yada daha fazladır. Arap atı genotipini taşıyanlarda ise cidago yüksekliği 130 cm civarındadır. Baş ufak ve zarif profil düzdür.

Midilli




Bu atlar poni grubundandır. Poniler çok küçük yapılı 110-120 cm cidago yüksekliğine sahip hayvanlardır.
Türkiye’de daha çok Ege Bölgesinde sahillerde ve adalarda yetiştirilirler. Ponilerin küçük olanları spor ve zevk amaçlı yetiştirilirken daha büyük yapılı olanları hafif binek ve yük hayvanı olarak kullanılırlar. Bu atlar küçük yapılı olmalarına rağmen kötü bakım ve beslenmeye karşı dayanıklı hayvanlardır.

Malakan Atları

Bu atların ataları Rusya’dan Kars’a gelen göçmenlerin beraberlerinde getirdikleri atlardır. Cüsseleri iri beden geniş ve derindir. İyi bir iş hayvanıdır.

Canik Atları

Bu atların kökeni de Rusya’ya dayanmaktadır. Samsun ve Çarşamba yöresinde yetiştirilmiştir. Baş orta büyüklükte profil düz boyun kısa ve bacaklar kuvvetlidir. Asabi mizaçları ve çevik hareket kabiliyetleriyle diğer yerli at ırklarından ayrılırlar.

HOROZ IRKLARI:

Denizli Horozu



Ötüşüyle ünlü bu ırkın en ilginç özelliği nefesi kesilinceye kadar ötüp bazen de bu sırada baygınlık geçirerek sırt üstü yere düşmesidir. Ötüş süresi 25-30 saniye kadardır. Bu süre ötüşün başlamasından itibaren ağzının açık kaldığı süreye göre hesaplanır.
Bacakları koyu gri veya mor ibik balta ibik şeklinde kulakçık kırmızı veya siyah kirli beyaz gözleri siyah ve sürmelidir. Canlı ağırlık 3-3.5 kg’dır.
Denizli horozları çeşitli özelliklerine göre sınıflandırılabilir. Renklerine göre: Al siyah kınalı demirkır pamukkır kürklü. Vücut yapılarına göre yüksek boyun sülün küpeli. İbik şekillerine göre geniş ibik dar ibik. Ses tonuna göre ise ince davudi kalın ses diye ayrılır.

Gerze Horuzu




Gerze horozu Sinop’a ait bir ırktır. Renkleri siyahtır. İbikleri kırmızı çatallı ve boynuz gibidir.Gagası incik oynak deri ve pulları siyah; beden derisi kulak lobları beyazdır. Ayak ve mahmuzlarının uzundur. Bu yüzden yemini çökerek yer. Bu da onu diğer ırklardan ayıran bir özelliktir.

TAVŞAN IRKI:

Ankara Tavşanı



Ankara tavşanı, diğer adıyla Angora tavşanı uzun ve yumuşak tüyleriyle tanınır. Ankara keçisi ve kedisi gibi safkan tavşanlar, Ankara ilinden tüm Dünya'ya yayılmışlardır. 1700'lü yıllarda Avrupa'da Fransız yüksek tabakasının rağbet ettiği en popüler evcil hayvan olmuşlardır. 1900'lü yılların başında ise Amerika'da tanınmaya başlanmışlardır. Birçok varyetesi türetilmiştir. Fransız, Alman, Dev, İngiliz, Satin, Çin, İsveç, Finli türleri gibi. Yalnız yerel Amerikan tavşan besleyicileri klubünün (ARBA) kategorize ettiği İngiliz, Fransız, Dev ve Satin türleridir

Angora tavşanı da denilen bu ırk yününden iplik elde edilen tek tavşandır. Yünü uzun ince yumuşak parlak ve dokunmaya elverişlidir. Dünyada ankara tavşanı yetiştiriciliği ülkemizdekinden daha yaygındır.
Vücut ağırlığına bağlı olarak Ankara tavşanından yılda elde edilen yün miktarı koyunun l kg. canlı ağırlığına karşılık alınabilen yünün yaklaşık 4 katı kadardır. Bu yünün lifleri düzgün ve ipeksi bir yapıya sahiptir. Genellikle % 10-20 oranında kuzu yünü veya sentetik liflere karıştınIarak çeşitli giysilerin yapımında kullanılır. Boyanmamış saf Ankara yünü kuvvetli elektromanyetik etkisi dolayısıyla romatizma artrit gibi hastalıklara karşı terapik giysilerin üretiminde de kullanılmaktadır.


KEÇİ IRKI:

Tiftik Keçisi




Orta asyadan anadoluya göç sırasında getirilmiş bir ırktır. Daha çok Ankarada bulunduğu için ankara keçisi olarak adlandırılır. Vücut örtüsü gümüş renginde ince uzun parlak tiftiklidir. Büyük boynuzları ince ve kısa kuyrukları vardır.
Tiftik gümüş beyazı rengi parlaklığı uzunluğu elastik olması nem çekmesi ısıya dayanıklılığı iyi boya alması ve diğer tekstil elyafı ile karışabilmesi gibi özelliklerinden dolayı tekstil sanayiince tercih edilmektedir.
 

Anadolu yaban koyunu

 

Anadolu Yaban Koyunu (Ovis gmelini anatolica)

    Elli yıl öncesine kadar İç Anadolu`nun batı (Sivrihisar, Nallıhan, Emir Dağları) ve güney (Karaman civarı, Bolkar Dağları) sınırlarında, orta yükseklikteki dağlarda yaşayan Anadolu Yaban Koyunu, evcil koyunların atası olmasına karşın, onlara hiç benzemez. Çok zarif ve çevik bir hayvandır.

    Yazın sarımsı kahverengi olan postu kışın koyulaşır, ayak bileklerindeki ve sağrısındaki (beli ile kuyruğu arasındaki dolgun ve yuvarlakça kısmında) beyaz lekeler belirginleşir. Erkeklerin iki yana doğru açılan ve yaşlandıkça uzayan boynuzları vardır. Dişiler boynuzsuzdur ve diğer akrabaların bu şekilde ayrılırlar. Erkeklerinin 45-74kg, dişilerininse 35-50kg ağırlıkta olduğu bu hayvanların boyları 105-140cm`dir.

    Anadolu Yaban Koyunu`nun tipik yaşama ortamı, bozkırla ormanın birbirine yaklaştığı, kurak ve yumuşak hatlı tepelerdir. Otlar, baklagiller ve yer altından kazarak çıkardıkları yumrularla beslenirler. Düşmanlarını çok uzaktan görüp hızla kaçabilirler.

    Yaban koyunları 15 yaşına kadar yaşayabilir. Erkekler 4-5 yaşından sonra, dişiler iki yaşından sonra ürerler. Dişiler gençken tek, yaşlanınca ikiz kuzu doğururlar. Yaşlı erkekler kızışma mevsimi dışında, diğer bireylerden ayrı olarak gevşek sürüler oluştururlar.

    Yerel olarak "ceran" ya da "ceren" olarak da adlandırılan Anadolu yaban koyununun dünya üzerindeki toplam bireylerinin %90`ı şimdi Milli Parklar ve Av-Yaban Hayatı Genel Müdürlüğü`nün yönettiği Üreme İstasyonunda bulunuyor.



Ülkemizde yaşayan omurgalı endemik hayvanlar

Memeliler
Acomys cilicicus: Silifke dikenli faresi
Dryomys laniger: Kaya yediuyuru

Kuşlar
Sitta krueperi: Anadolu Sıvacısı

Sürüngenler
Lacerta cappadocica: Kapadokya kertenkelesi

Amfibiler
Rana holtzi: Toros kurbağası

Balıklar
Chalcarburnus tarichi: İnci kefali
Apanius burdiricus:
Salmo trutta abanticus: Abant alası
Salmo trutta labrax: Karadeniz alası
Aphanius anatoliae: Anadolu diºli sazancığı
Aphanius burdiricus: Burdur dişli sazancığı

 

 
HOPA ENGEREĞİ

HOPA ENGEREGİ (YILAN) 
Tanım: Vücut boyu 70 cm. kadar olabilen ince boyunlu bir engerek türüdür. Başın üstü karinasız pul ve plakalarla örtülüdür. Gözbebeği dikey, vücut pulları karinalıdır. Sırt tarafı sarımsı griden, kırmızımsıya kadar değişir. Sırtta zikzak veya dalgalı, uzunlamasına koyu renkli bant uzanır. Baş yanlarındaki koyu şerit bariz, gövde yanlarında da siyah bant veya küçük lekeler bulunur. Alt tarafı siyah ve sarımsı beyaz lekelidir. Tamamen siyah örneklere de rastlanır.
 

Biyolojik-Ekolojik Özellikler ve Yayılış: Sık ormanlıklarda taşlık kısımlarda yaşar. Çay bahçelerinde de görülür. Çay bitkileri üzerinde rahatsız edilirse, aniden ve hızla dalcıklar arasında gözden kaybolur. Türkiye’deki karasal yılan türleri içinde en fazla nemli yerde yaşayan zehirli yılan türüdür. Başının arka kısmı şişkin olduğundan zehir bezi büyüktür. Zehiri insanlar için tehlikeli olabilir. Sıkıştırılmadıkça ve üzerine basılmadıkça insanı ısırmazlar. Yabancılar bu güzel görünüşlü yılanı toplayıp ya da parayla toplatarak yurt dışına götürmüşlerdir. Bu nedenle populasyon çok azaldığından bölgede fare populasyonu çok fazla artmıştır. Son yıllarda uluslar arası antlaşmalarla koruma altına alınmıştır. Besinlerini küçük kemiricilerle kertenkeleler ve kuş yavruları teşkil eder. Canlı yavru doğurur. Türkiye’de Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi’nde Hopa, Arhavi ve Borçka civarında yayılmıştır. Deniz seviyesinden 2000 m. Yüksekliğe çıkabilir.

7207
0
0
Yorum Yaz